Cevaplayan: Bay Bilge
"Isı ve sıcaklık" konusunu içeren kitalarda bulabilirsiniz. Ama çok detaylı bilgilere ulaşabileceğinizi sanmıyorum. Ancak bir iki kelime ile şurada burada kullanılır gibi bilgilere erişirsiniz. Ben size burada kısaca anlatmaya çalışayım, kitaplardan bulduğunuzun üstüne ekler kullanırsınız. Metal çiftleri sıcaklık farkından yararlanarak mekanik bir yerdeğiştirme elde etme mantığı ile yapılan araçlardır. Adında anlaşılabileceği gibi bir metal çiftinden ibarettir. Genleşme katsayıları farklı iki metal aynı uzunluk ve genişlikte kesilip üst üste yapıştırlır. Böylece metal çifti dediğimiz şey elde edilmiş olur. Peki nasıl oluyorda sıcaklık farkını mekanik yerdeğiştirme olayında kullanıyoruz diye bir soru gelebilir aklınıza. Bunu da kısaca açıklayalım. Kullandığımız metallerin farklı genleşme katsayılarına sahip olduğunu belirtmiştik. Yani bu metalleri belli bir müddet ısıttığımızda iki metalde farklı oranda uzayacaktır. Bunlar birbirine yapışık olduğu için genleşme katsayısı yüksek olan daha fazla uzamaya çalışacak ve genleşme katsayısı küçük olan meta tarafına doğru bükülecektir. Bu olayı bir de resim ile gösterelim: 
Yukarıda şekilde gördüğümüz metal çifti ısıtıldığında üstte bulunan metal (genleşme katsayısı büyük olan, açık renkli metal) daha çok uzuyor fakat yapışık oldukları için kıvrılma meydana geliyor.
E peki diyeceksinizki bunun bize ne faydası var, eğilsin dursun bunu nerelerde kullanabiliriz. Bunun kullanıldığı yerlerle sıkça karşılaşıyorsunuzdur. En azından bir ütyü hepimiz görmüştür. Ütünün belli bir sıcaklık ayarı vardır, o sıcaklık derecesine geldğinde ütünün ışığı söner. Bu nasıl olmaktadır? Bu mantık bir çok ütü mekanizmasında geçerlidir. Belli bir sıcaklık derecesinde metal çifti bükülür ve devreden akım geçmesi engellenir. Soğuduğunda tekrar düzelmeye başlar ve devre tamamlanır, ütü tekrar ısınmaya başlar. Maddeler halinde metal çiftlerinin kullanım alanlarına değinelim: - Saatler: Çeşitli mekanik saatlerde sıcaklık etkisi ile sapmalar meydana gelebilmektedir. Bu sapmalar önlemek için metal çiftleri kullanılarak önlenebilmektedir. Bu sebeble mekanik saatlerin yapısında metal çiftlerinden yararlanılır.
- Termostatlar: Biraz önce verdiğimiz ütü örneğinde kullanılan sistemlere termostat adı verilmektedir. Termostatlar belli bir sıcaklık değerine ihtiyacımız olduğunda kullanılır ve bunlar etal çiftleri sayesinde yapılırlar. Fırınlar, ütüler, kombiler gibi sabit sıcaklık değerine ihtiyacımız olan sistemlerde termostatlar kullanırız.
- Termometreler: Bazı termometrelerde sıcaklık değerini göstermek için metal çiftlerinden yararlanılır. Sıcaklık değiştikçe metal çiftinin şekli değişir bu olay sıcaklık değerinin belirlenmesi için kullanılır.
- Isı motorları: Kaynaklarda böyle bir araçtada metal çiftlerinin kullanıldığını belirten bilgiler bulunmakta.
 |
